Er is niets mis met plannen maar geloof er niet te veel in 

Een bekende uitspraak van John Lennon luidt: “Life is what happens to you while you're busy making other plans.” 

Herkenbaar? 

Is het dan verkeerd om plannen te maken? Krijgen we zonder plannen wel iets gedaan? 

Laten we om te beginnen vaststellen dat plannen lang niet altijd uitkomen. Dat weten we allemaal. Denk maar aan de goede voornemens rond de jaarwisseling. Ook dat zijn plannen, vaak met een serieuze intentie. En toch worden ze meestal al vroeg in het nieuwe jaar weer losgelaten. 

Blijkbaar is plannen iets anders dan realiseren. 

En toch kunnen we er niet zonder. Zeker bij complexe zaken — een weg aanleggen, samen een project doen — ontstaat chaos als er helemaal niet wordt gepland. Een plan geeft houvast. Een vertrekpunt. Iets om samen op terug te kijken en aan af te meten. 

Maar ook daar weten we hoe het gaat. De Noord-Zuidlijn in Amsterdam werd al in 1968 bedacht. Uiteindelijk ging hij pas vijftig jaar later rijden. En hij kostte ongeveer drie keer zoveel als oorspronkelijk gepland in de jaren 90.  

Dus wat zegt dat over plannen? 

Misschien dit: we plannen omdat we houvast zoeken, niet omdat we werkelijk weten hoe het zal lopen. 

Op een dieper niveau zie je hetzelfde terug in hoe we leven. We gedragen ons vaak alsof we veel kunnen sturen, terwijl we eigenlijk weten dat het meeste zich niet laat afdwingen. Plannen geven een gevoel van grip. Maar dat gevoel is niet altijd hetzelfde als werkelijkheid. 

Wie veel bezig is met plannen, leeft vooral in een toekomst die nog moet komen. Terwijl het leven zich ondertussen gewoon afspeelt. Dat kan spanning geven. Hoe meer onzekerheid we proberen dicht te regelen, hoe groter de kans dat we verkrampt raken. 

En opvallend genoeg gebeurt het regelmatig dat juist wanneer we omgaan met wat zich aandient, er onverwachte en soms creatieve oplossingen ontstaan. Dingen die je niet had kunnen plannen, maar die zich wel aandienen zodra je niet alles vastzet. 

Het lijkt op reizen. Je kunt een reis tot in detail voorbereiden. Maar als een vlucht wordt gemist — iets wat tegenwoordig aan de orde van de dag is — stort het plan in. En soms blijkt juist dat oponthoud waardevol: een ontmoeting, een ervaring, of een wending die achteraf gezien beter past dan het oorspronkelijke plan. 

Dat alles is geen reden om niet meer te plannen. 

Plannen helpen. Ze maken samenwerken mogelijk. Ze geven richting. Maar ze zijn geen belofte. 

Juist omdat plannen vaak anders lopen dan gedacht, kan het helpen ze minder zwaar te maken. Minder dichtgetimmerd. Met ruimte voor wat zich onderweg aandient. 

Het leven laat je plannen maken. En het leven laat zien dat plannen zelden precies zo uitkomen. 

Daar is niets mis mee. 

Neem het leven serieus. 
Maar je plannen iets minder.